Φολικό οξύ

Το φολικό έχει πολλαπλούς ρόλους στον οργανισμό, αλλά ο σημαντικότερος είναι ότι βοηθά στη σύνθεση του κυτταρικού DNA. Επομένως, η έλλειψη φολικού οξέος κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να συσχετιστεί με ορισμένες συγγενείς ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα (δισχιδής ράχη, ανεγκεφαλία, εγκεφαλοκήλη).

Η έλλειψη φολικού οξέος εμφανίζεται συχνά σε εγκύους και θηλάζουσες γυναίκες, σε άτομα που καταναλώνουν αλκοόλ, σε αιμολυτική αναιμία, σε κακή διατροφή, σε νόσους που εμποδίζουν την απορρόφηση του φολικού οξέος, σε δυσανπορρόφηση, καθώς και με ορισμένα φάρμακα.

Η έλλειψη φολικού οξέος μπορεί να εκδηλωθεί ως: γλωσσίτιδα (ερυθρή, φλεγμονώδης, χωρίς θηλές γλώσσα), γαστρεντερικά συμπτώματα (ναυτία, έμετος, κοιλιακό άλγος), μακροκυτταρική αναιμία, νευρογνωστικές αλλαγές (κατάθλιψη, διαταραχές της γνωστικής λειτουργίας), ανομοιόμορφη υπέρχρωση του δέρματος.

Το φολικό οξύ χορηγείται σε αρκετές καταστάσεις, συγκεκριμένα:

• για τη θεραπεία της έλλειψης φολικού οξέος (αλκοολισμός, διαταραχές εντερικής απορρόφησης)
• για τη θεραπεία της μακροκυτταρικής αναιμίας που σχετίζεται με την έλλειψη
• ως συμπληρωματική θεραπεία στην περνιτσιώδη αναιμία
• προληπτικά κατά την εγκυμοσύνη και πριν τη σύλληψη

Η δόση και η διάρκεια χορήγησης εξαρτώνται από τον τύπο της πάθησης που θεραπεύεται ή αν χορηγείται ως προληπτικό μέτρο (κατά την εγκυμοσύνη και πριν τη σύλληψη).

Γενικά, η καθημερινή δόση κυμαίνεται μεταξύ 5 και 15 mg φολικού οξέος την ημέρα. Μπορεί να λαμβάνεται μαζί με τα γεύματα ή μετά τα κύρια γεύματα. Η απορρόφηση δεν επηρεάζεται από την τροφή.

Για τη θεραπεία της μακροκυτταρικής αναιμίας, η θεραπεία μπορεί να διαρκέσει μερικούς μήνες μέχρι να ομαλοποιηθούν οι αιματολογικές εξετάσεις. Ωστόσο, είναι σημαντική η ταυτοποίηση της αιτίας της έλλειψης (αλκοολισμός, δυσανπορρόφηση, ατροφική γαστρίτιδα).

Το φολικό οξύ κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι εξαιρετικά σημαντικό, ιδιαίτερα τους πρώτους μήνες όταν συμβαίνει η οργανογένεση του εμβρύου (η περίοδος σχηματισμού των εμβρυϊκών οργάνων), επειδή συμμετέχει στη σύνθεση του κυτταρικού DNA. Η έλλειψη φολικού οξέος σε αυτή την κρίσιμη περίοδο σχετίζεται συχνά με ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα (δισχιδής ράχη, ανεγκεφαλία, εγκεφαλοκήλη). Επομένως, οι ιατροί συνιστούν τη λήψη φολικού οξέος τόσο πριν από τη σύλληψη (προεγκυμοσύνη) για τουλάχιστον 3 μήνες όσο και κατά τους πρώτους 3 μήνες της εγκυμοσύνης.

Η συνιστώμενη δόση κατά την περίοδο αυτή είναι 5 mg ημερησίως.

Το φολικό οξύ, όταν λαμβάνεται πριν από την εγκυμοσύνη, βοηθά στην πρόληψη συγγενών ανωμαλιών - ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα. Εάν υποφέρετε από υπογονιμότητα ή έχετε δυσκολία στη σύλληψη, το φολικό οξύ δεν επηρεάζει την ωορρηξία. Είναι προτιμότερο να συμβουλευθείτε τον ιατρό σας για να εντοπίσει την αιτία της υπογονιμότητας.

Αν και η λήψη φολικού οξέος είναι ασφαλής, έχουν αναφερθεί πολύ σπάνιες ανεπιθύμητες ενέργειες όπως δερματικές αλλεργικές αντιδράσεις, διαταραχές του ύπνου και ευερεθιστότητα, κοιλιακή δυσφορία, ναυτία, έμετος.

Η χορήγηση φολικού οξέος αντενδείκνυται σε περιπτώσεις υπερευαισθησίας στο φολικό οξύ ή σε οποιοδήποτε από τα έκδοχα, σε ασθενείς με νεοπλασματική νόσο εκτός των περιπτώσεων που σχετίζονται με μεγαλοβλαστική αναιμία δευτερογενή σε έλλειψη φολικού οξέος, και σε αναιμία άγνωστης αιτιολογίας.

Η χρόνια κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με έλλειψη φολικού οξέος, γι' αυτό συνιστάται να μην καταναλώνετε αλκοόλ κατά τη διάρκεια της θεραπείας με φολικό οξύ και μετά το τέλος της. 

Το φολικό οξύ μπορεί να αλληλεπιδράσει με αντιεπιληπτικά φάρμακα (φαινοβαρβιτάλη, φαινυτοΐνη ή πριμιδόνη) μειώνοντας τη συγκέντρωση τους στο πλάσμα (επιταχύνοντας το ηπατικό μεταβολισμό).

Φάρμακα της κατηγορίας των αντιόξινων μειώνουν την εντερική απορρόφηση του φολικού οξέος (μειώνοντας το pH του εντέρου) και συνεπώς συνιστάται να λαμβάνετε τα δισκία φολικού οξέος τουλάχιστον 2 ώρες πριν από τη λήψη αντιόξινων.