Αντιπαρασιτικά (αντιελμινθικά)

Τι είναι τα αντιελμινθικά φάρμακα και γιατί χρειάζονται;

Τα αντιελμινθικά είναι μια κατηγορία φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία και την εξάλειψη των εντερικών παρασίτων. Οι ελμίνθες ή τα εντερικά παράσιτα είναι παρασιτικοί οργανισμοί που μολύνουν, αποικίζουν και ζουν στο πεπτικό σύστημα των θηλαστικών, συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου, προκαλώντας μια σειρά από δυσάρεστα συμπτώματα και ιατρικές καταστάσεις. Ο άνθρωπος αποτελεί ιδανικό ξενιστή για πλήθος εντερικών παρασίτων, και ο τρόπος μετάδοσης γίνεται συνήθως με κοπρανο-στοματική οδό, δηλαδή με την πρόσληψη μη πλυμένων τροφίμων μολυσμένων με αυγά παρασίτων ή με την κατανάλωση ωμών τροφών όπως ανεπαρκώς μαγειρεμένο κόκκινο κρέας.

Τα εντερικά παράσιτα υπάρχουν σε διάφορους τύπους, με τις βασικές κατηγορίες να είναι τα πρωτόζωα και οι ελμίνθες. Κάποια παράσιτα είναι πιο συχνά, άλλα πολύ σπάνια, και τα συμπτώματα συχνά μοιάζουν. Ανάλογα με τον τύπο του παρασίτου, η προσβολή του εντέρου μπορεί να διαφέρει — κάποια ζουν στο λεπτό έντερο, άλλα στο ήπαρ ή στην περιοχή του ορθού και του πρωκτού. Ορισμένα παράσιτα έχουν διαφορετικούς βιολογικούς κύκλους, αναπτύσσονται πιο αργά ή γρήγορα και, ανάλογα με τον υπότυπο, μπορούν μέσω πολλαπλασιασμού ή μέσω απελευθέρωσης τοξινών να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές.

Συχνά, ένα μολυσμένο άτομο μπορεί να μεταδώσει το παράσιτο σε άλλο άτομο με το οποίο έρχεται σε επαφή, καθώς η νόσος μεταδίδεται και μέσω των βρώμικων χεριών. Στις ανεπτυγμένες χώρες οι παρασιτικές νόσοι, και ειδικότερα οι εντερικές παρασιτώσεις, είναι πολύ σπάνιες λόγω της αυστηρής υγιεινής, της ρύθμισης της βιομηχανίας τροφίμων αλλά και της ύπαρξης φαρμακευτικής αντιπαρασιτικής θεραπείας.

Τα άτομα που είναι πιο επιρρεπή σε μόλυνση από εντερικά παράσιτα είναι συνήθως τα παιδιά, λόγω κακής υγιεινής των χεριών, οι ηλικιωμένοι και τα ανοσοκατεσταλμένα άτομα που έχουν εξασθενημένη ανοσία και δεν μπορούν να αμυνθούν αποτελεσματικά κατά της παρασιτικής λοίμωξης. Οι παρασιτώσεις ανιχνεύονται συχνότερα σε μετανάστες και σε άτομα που έχουν ταξιδέψει σε ενδημικές περιοχές. Τα τυπικά συμπτώματα μιας παρασιτικής λοίμωξης είναι οξεία διάρροια με μαλακές υδαρείς κενώσεις, ναυτία, έντονες κοιλιακές κράμπες, φούσκωμα, κνησμός πρωκτού, απώλεια βάρους, εξανθήματα, κόπωση, υπνηλία και συχνά πυρετός.

Τα πιο γνωστά και συνηθισμένα εντερικά παράσιτα είναι:

• Giardia duodenalis – το πιο συχνό παράσιτο σε μικρά παιδιά και σε ιδρυματοποιημένα άτομα
• Ascaris lumbricoides – συχνό παράσιτο· οι σκώληκες αναπτύσσονται από αυγά και πολλές φορές ζουν στο έντερο του μολυσμένου χωρίς να προκαλούν συμπτώματα
• Οξυούχοι ή Enterobius vermicularis – συχνά εντερικά παράσιτα στα παιδιά, που εναποθέτουν τα αυγά τους στην περιοχή του πρωκτού

Η διάγνωση των εντερικών παρασίτων γίνεται με ανάλυση κοπράνων, πιο συγκεκριμένα με ανίχνευση αντιγόνου παρασίτου στα κόπρανα, με την ανεύρεση αυγών στο οπτικό μικροσκόπιο ή με ανίχνευση αντισωμάτων στο αίμα. Η αντιπαρασιτική θεραπεία μπορεί να χορηγηθεί αμέσως μετά τη διάγνωση ή προληπτικά. Τα αντιελμινθικά φάρμακα περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα ουσιών, από χημικά αντιπαρασιτικά έως φυσικά φυτικά αντιπαρασιτικά.

Τι είδη αντιελμινθικών φαρμάκων υπάρχουν;

Η φαρμακευτική αντιπαρασιτική θεραπεία συνιστάται οπωσδήποτε από τον ιατρό λοιμωξιολόγο, ενώ η προληπτική αγωγή μπορεί να συνταγογραφηθεί από τον οικογενειακό γιατρό. Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες αντιελμινθικών φαρμάκων:

• Φαρμακευτικά παρασκευάσματα αντιπρωτοζωϊκά (αμοιβαδοκτόνα, αντιμαλάρια)
• Φαρμακευτικά παρασκευάσματα αντιελμινθικά (αντιτρηματώδη, αντινηματώδη, αντικεστωδικά)
• Εκτοπαρασιτικά φαρμακευτικά παρασκευάσματα (τοπικά προϊόντα κατά της ψώρας)
• Φυσικά αντιπαρασιτικά παρασκευάσματα (φυσικά εκχυλίσματα από φυτά και σπόρους, φυσικές ουσίες με αντιελμινθική δράση)

Οι περισσότερες παρασιτικές λοιμώξεις που διαγιγνώσκονται σωστά μπορούν να θεραπευτούν με φαρμακευτικά αντιπαρασιτικά που διατίθενται μόνο με ιατρική συνταγή, επειδή αυτή η κατηγορία ουσιών μπορεί να είναι τοξική για τον οργανισμό σε πολύ μεγάλες δόσεις. Η πλέον χρησιμοποιούμενη φαρμακευτική ουσία είναι η αλβενδαζόλη, που συνταγογραφείται από γιατρούς για τη θεραπεία της λιαργιάσεως (giardiasis), της οξυουρίασης, της ασκαριδίασης ή της ταινίασης.

Τα φυσικά φυτικά εκχυλίσματα έχουν επίσης αντιπαρασιτική δράση, γι' αυτό έχουν αναπτυχθεί διάφορα συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν συστατικά με αντιελμινθικές ιδιότητες, τα οποία βοηθούν στην απέκκριση των εντερικών παρασίτων. Οι σύνθετες συνθέσεις από φαρμακευτικά φυτά έχουν συνεργιστικό ρόλο και βοηθούν στην απομάκρυνση των τοξινών που απελευθερώνονται από τα παράσιτα, αποτοξινώνοντας τον οργανισμό και περιορίζοντας τα δυσάρεστα συμπτώματα της παρασιτικής λοίμωξης.

Τα αντιπαρασιτικά συμπληρώματα διατροφής διατηρούν το φυσιολογικό εντερικό πέρασμα, βοηθούν την εντερική περισταλτικότητα για την αποβολή των παρασίτων, μειώνουν τις συσπάσεις των κοιλιακών μυών, ανακουφίζουν τις κράμπες και απομακρύνουν τα εντερικά αέρια. Τα συμπληρώματα με αντιελμινθική δράση προσφέρουν στον οργανισμό τονωτική, αναγεννητική, αντιοξειδωτική και ανοσοενισχυτική υποστήριξη για να βοηθήσουν στην αποτοξίνωση και στην αποκατάσταση μετά τη βλαπτική δράση των παρασίτων.

Η αντιπαρασιτική θεραπεία είναι μακροχρόνια και συχνά μετά την πλήρη εκρίζωση της λοίμωξης, σε ορισμένα χρονικά διαστήματα, η θεραπεία πρέπει να επαναλαμβάνεται προληπτικά για να αποφευχθεί η επανμόλυνση. Η αντιπαρασιτική θεραπεία είναι σύνθετη και πρέπει να γίνεται μόνο υπό την επίβλεψη ιατρού, καθώς ορισμένα φάρμακα και οι ουσίες που απελευθερώνονται με την καταστροφή των παρασίτων μπορεί να έχουν ηπατοτοξικές επιδράσεις.

Ποια είναι τα αντιελμινθικά φάρμακα για παιδιά;

Η αντιπαρασιτική θεραπεία πρέπει να χορηγείται στα παιδιά με προσοχή και μόνο υπό την καθοδήγηση και την παρακολούθηση του παιδίατρου. Τα φαρμακευτικά παρασκευάσματα για παιδιά είναι τα ίδια με αυτά που συνταγογραφούνται στους ενήλικες, με τη διαφορά ότι ο γιατρός προσαρμόζει τη δόση του αντιελμινθικού βάσει του σωματικού βάρους του παιδιού.

Τα φυσικά φυτικά εκχυλίσματα χρησιμοποιούνται ως αντιπαρασιτική θεραπεία στα παιδιά, αλλά μόνο με ιατρική σύσταση, για την πρόληψη ή την αποφυγή επανμόλυνσης. Στα παιδιά, οι φυσικές θεραπείες διατίθενται σε μορφή σιροπιού, τσαγιού, βάμματος ή καψουλών. Ο τρόπος δράσης είναι παρόμοιος με τον ενήλικα, καθώς τα φυτικά εκχυλίσματα βοηθούν στην απομάκρυνση των παρασιτικών τοξινών.

Ποια είναι τα καλύτερα αντιελμινθικά φάρμακα;

Τα αντιελμινθικά φάρμακα είναι ασφαλή και αποτελεσματικά όταν χορηγούνται στις κατάλληλες ποσότητες, χωρίς να προκαλούν ανεπιθύμητες ενέργειες ή τοξικές επιπλοκές. Ορισμένα φάρμακα στοχεύουν στην εξάλειψη συγκεκριμένων τύπων εντερικών παρασίτων, γι' αυτό συνιστάται η επίσκεψη σε ειδικό λοιμωξιολόγο. Μην αυτοθεραπεύεστε για παρασιτώσεις χωρίς ιατρική σύσταση, καθώς τα αντιπαρασιτικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες.

Τα αντιπαρασιτικά συμπληρώματα είναι ασφαλή εάν τηρούνται οι δοσολογίες που αναφέρονται στο φύλλο οδηγιών, καθώς τις περισσότερες φορές έχουν ρόλο υποστήριξης του ανοσοποιητικού συστήματος και στην ανακούφιση των συμπτωμάτων που προκαλεί η παρασιτική λοίμωξη. Τα φυσικά φυτικά εκχυλίσματα με αντιελμινθική δράση συνιστώνται συχνά από ειδικούς για την πρόληψη μιας παρασιτικής λοίμωξης.