DZIAŁANIE I MECHANIZM

- [LEK PRZECIWBIEGUNKOWY], [AGONIST OPIOIDOWY (MU)]. Pochodna petydyny. Agonista receptora µ-opioidowego, który hamuje uwalnianie acetylocholiny i prostaglandyn w splocie mięśniowo-jelitowym Auerbacha, zmniejszając perystaltykę jelit. Zmniejszając pasaż jelitowy, wspomaga wchłanianie wody i elektrolitów, zmniejszając częstotliwość i objętość wypróżnień oraz zwiększając ich lepkość. Wywiera również pewne działanie przeciwwydzielnicze. Ponadto zwiększa napięcie zwieracza odbytu, zmniejszając nietrzymanie moczu.

SENIORÓW

Odwodnienie w połączeniu z biegunką zdarza się szczególnie często u osób starszych, dlatego też jego skutki mogą być bardzo zróżnicowane.

PORADY DLA PACJENTA

- Nie zaleca się rozpoczynania leczenia lekiem przeciwbiegunkowym bez konsultacji z lekarzem, ponieważ lek przeciwbiegunkowy może pogorszyć objawy.

- Jeśli ostra biegunka nie ustąpi lub nasili się po dwóch dniach leczenia, należy zgłosić się do lekarza.

- Należy skonsultować się z lekarzem, jeśli stolec jest czarny, oleisty, cuchnący lub zawiera krew, śluz lub ropę. Należy również zgłosić się do lekarza, jeśli wystąpi gorączka powyżej 38°C u dzieci lub 38,5°C u dorosłych, a także jeśli wystąpi ból brzucha, który nie ustępuje po wypróżnieniu.

PRZECIWWSKAZANIA

- [ALERGIA OPIOIDOWA] lub na którykolwiek składnik leku.

Krwawa biegunka wywołana przez inwazyjne mikroorganizmy, takie jak enteroinwazyjne szczepy Escherichia coli, Salmonella (salmonelloza) lub Shigella (szigeloza), lub w przypadku rzekomobłoniastego zapalenia jelit wywołanego antybiotykami o szerokim spektrum działania. W takich sytuacjach nie zaleca się stosowania loperamidu, ponieważ hamując perystaltykę jelit, może on wydłużyć czas kontaktu błony śluzowej jelita z toksynami bakteryjnymi, zwiększając w ten sposób uszkodzenia. W przypadku biegunki bakteryjnej czasami konieczne może być zastosowanie antybiotyków.

• Sytuacje, w których należy unikać zahamowania perystaltyki, takie jak zaparcia, niedrożność jelit lub wzdęcia brzucha, ponieważ loperamid może je nasilić. Jeśli którykolwiek z tych objawów wystąpi podczas leczenia biegunki, wskazane jest przerwanie leczenia.

CIĄŻA

Kategoria B leku dla kobiet w ciąży wg FDA. Badania na zwierzętach z zastosowaniem dawek 30-krotnie większych niż dawka dla ludzi nie wykazały szkodliwego wpływu na płód. Wyższe dawki pogarszały przeżywalność matek i noworodków. Nie przeprowadzono odpowiednich, kontrolowanych badań z udziałem ludzi; dlatego lek ten należy stosować wyłącznie wtedy, gdy niedostępne są bezpieczniejsze alternatywy terapeutyczne.

Wpływ na płodność. Wykazano, że loperamid stosowany w dawkach 150–200 razy wyższych niż dawki stosowane u ludzi, zmniejsza płodność zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.

FARMAKOKINETYKA

Droga doustna:

- Wchłanianie: Wchłania się w jelitach, a jego biodostępność wynosi 40%. Ulega metabolizmowi pierwszego przejścia. Cmax osiągane jest po 5 godzinach (kapsułki) lub 2,5 godzinie (roztwory). Działanie leku utrzymuje się do 24 godzin.

- Dystrybucja: Krąży w postaci związanej z białkami osocza (97%). Z dużym trudem przenika barierę krew-mózg.

- Metabolizm: Jest metabolizowany w wątrobie, w wyniku czego powstają nieaktywne metabolity.

- Eliminacja: Jest on eliminowany poprzez metabolizm, a metabolity są wydalane z kałem (30% w postaci niezmienionej) oraz w bardzo małych ilościach z moczem (<2%). Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 10 godzin. Część loperamidu wydalona do jelit może ulec wchłonięciu zwrotnemu, co skutkuje recyrkulacją jelitowo-wątrobową.

Farmakokinetyka w sytuacjach szczególnych:

- Niewydolność wątroby: W przypadku niewydolności wątroby metabolizm loperamidu może być zmniejszony, co powoduje zmniejszenie klirensu wątrobowego.

WSKAZANIA

- [BIEGUNKA]. Leczenie objawowe ostrych lub przewlekłych procesów biegunkowych.

INTERAKCJE

- Cholestyramina. Badania wykazały możliwe hamowanie działania loperamidu, dlatego zaleca się zachowanie odstępów między dawkami.

- Środki przeczyszczające: Nie zaleca się jednoczesnego stosowania leków przeciwbiegunkowych, takich jak loperamid, ze środkami przeczyszczającymi zwiększającymi objętość stolca, takimi jak babka płesznik, metyloceluloza, agar lub guma sterculia, ponieważ ich jednoczesne stosowanie może powodować niedrożność jelit, co może mieć poważne konsekwencje dla pacjentów.

- Rytonawir: możliwe zwiększenie stężenia Cp loperamidu. Ostrożnie.

- Sakwinawir: Możliwe obniżenie Cp sakwinawiru z ryzykiem zmniejszenia aktywności przeciwwirusowej.

- Teofilina. Badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie wchłaniania teofiliny podawanej w postaciach o kontrolowanym uwalnianiu, prawdopodobnie w wyniku zahamowania motoryki jelit.

LAKTACJA

Nie wiadomo, czy loperamid przenika do mleka matki w znaczących ilościach, a jeśli tak, to czy może mieć wpływ na niemowlę. Amerykańska Akademia Pediatrii uznaje go za odpowiedni do karmienia piersią, ale zaleca ostrożność.

DZIECI

Nie oceniono bezpieczeństwa i skuteczności loperamidu u dzieci poniżej drugiego roku życia, dlatego nie zaleca się jego stosowania. U dzieci powyżej drugiego roku życia zaleca się szczególną ostrożność, ponieważ odpowiedź farmakologiczna może ulegać znacznym wahaniom z powodu odwodnienia. Podobnie, dzieci poniżej trzeciego roku życia są bardziej wrażliwe na ośrodkowe działanie opioidowe loperamidu.

WYTYCZNE DOTYCZĄCE PRAWIDŁOWEGO PODAWANIA

W przypadku przewlekłej biegunki zaleca się podzielenie dawki loperamidu na dwie lub trzy dawki.

DAWKOWANIE

- Dorośli, doustnie:

* Ostra biegunka: Początkowo podaje się dawkę 4 mg, a następnie 2 mg po każdym wypróżnieniu.

* Przewlekła biegunka: Podaje się dawkę początkową 4 mg, a następnie 2–12 mg/24 godziny, aż do momentu wystąpienia 1–2 wypróżnień na dobę.

Maksymalna dawka dobowa wynosi 16 mg.

- Dzieci, doustnie:

* Dzieci powyżej 5 lat:

a) Ostra biegunka: Początkowo podaje się dawkę 2 mg, a następnie 2 mg po każdym wypróżnieniu.

b) Przewlekła biegunka: Podaje się dawkę początkową 2 mg, a następnie dawkę niezbędną do uzyskania 1–2 wypróżnień na dobę.

* Dzieci w wieku 2-5 lat: Początkowo 0,4 ml/kg/24 godziny, maksymalnie 1,2 ml/kg/24 godziny. Leczenie należy przerwać, gdy wypróżnienia powrócą do normy lub nie wystąpią przez 12 godzin.

* Dzieci poniżej 2 lat: Nie oceniano bezpieczeństwa i skuteczności stosowania loperamidu u dzieci poniżej 2 lat.

Maksymalna dawka dobowa wynosi 6 mg/20 kg.

DAWKOWANIE W NIEWYDOLNOŚCI WĄTROBY

* Brak szczegółowych zaleceń dotyczących dawkowania. Zaleca się ostrożność, ponieważ metabolizm pierwszego przejścia może być zmniejszony.

DAWKOWANIE W NIEWYDOLNOŚCI NEREK

* Nie ma konieczności dostosowywania dawki.

ŚRODKI OSTROŻNOŚCI

- [NIEWYDOLNOŚĆ WĄTROBY]. Loperamid jest eliminowany przez wątrobę, dlatego w przypadku niewydolności wątroby metabolizm pierwszego przejścia może być zmniejszony, co prowadzi do kumulacji leku. W zależności od stopnia niewydolności może być konieczne dostosowanie dawkowania.

- [WRZODZIEJNE ZAPALENIE JELITA GRUBEGO] lub [INFEKCJA HIV]. U pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego lub AIDS podawanie leków przeciwbiegunkowych hamujących motorykę jelit wiązało się ze zwiększoną częstością występowania toksycznego rozdęcia okrężnicy. Dlatego zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności, a leczenie należy przerwać w przypadku wystąpienia wzdęcia brzucha lub innych objawów, takich jak silny ból brzucha, nudności, wymioty lub utrata apetytu.

- Odwodnienie. Zahamowanie perystaltyki jelit może prowadzić do zalegania płynów w świetle jelita, pogłębiając odwodnienie. Zaleca się, aby w pierwszej kolejności skorygować odwodnienie pacjenta poprzez podanie wody lub doustnych roztworów nawadniających.

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE

Działania niepożądane loperamidu występują na ogół rzadko, choć umiarkowanie istotnie. W większości przypadków działania niepożądane są konsekwencją działania leku i dotyczą głównie układu pokarmowego, często nieodróżniając się od objawów samej biegunki. Działania niepożądane te występują częściej podczas długotrwałego leczenia. Najbardziej charakterystyczne działania niepożądane to:

- Trawienny. W bardzo rzadkich przypadkach (<0,01%) może wystąpić [BÓL BRZUCHU], [WZDĘCIA], [DYSPEPSJA], [NUDNOŚCI], [WYMIOTÓW], [ZAPARCIA], [SUSZNOŚĆ W USTACH], [WZDĘCIA BRZUCHU], [NIEDOSTĘP DO JELITA] lub toksyczny [MEGACOLON]

- Neurologiczne/psychologiczne. Senność i zawroty głowy występują rzadko (<0,01%). Dzieci są szczególnie wrażliwe na działanie loperamidu na układ nerwowy.

- Układ moczowo-płciowy. Czasami może wystąpić zatrzymanie moczu.

- Alergiczne/dermatologiczne. Występują bardzo rzadko (<0,01%) [WYSYPKI WYSTĘPUJĄCE Z WYSTĄPIENIEM WYSYPKI], [POKRZYWKA] lub [ŚWIĄD]. Zgłaszano pojedyncze przypadki [OBRZĘKU NACZYNIOWEGO], [ZESPÓŁU STEVENSA-JOHNSONA], [RUMIENIA WIELOPOSTACIOWEGO] i [TOKSYCZNEJ MARTWICY NASKÓRKOWEJ], chociaż ich związek z loperamidem nie został oceniony.

Zgłaszano również pojedyncze przypadki [REAKCJI NADWRAŻLIWOŚCI], w tym [ANAFILAKSYKI].

PRZEDAWKOWAĆ

Objawy: W przypadku przedawkowania może wystąpić depresja ośrodkowego układu nerwowego, z otępieniem, sennością, zwężeniem źrenic, hipertonią mięśniową i depresją oddechową. Może również wystąpić zatrzymanie moczu lub atonia jelita krętego. Przedawkowanie to występuje częściej w przypadku niewydolności wątroby lub u małych dzieci.

Leczenie: Pacjent powinien być monitorowany przez 48 godzin pod kątem ewentualnej depresji ośrodkowego układu nerwowego. W przypadku wystąpienia takich objawów, jako antidotum można podać nalokson. Ponieważ czas działania loperamidu jest dłuższy niż naloksonu i nie przekracza trzech godzin, podanie naloksonu należy powtórzyć. Dodatkowo, po zażyciu loperamidu może być wskazane podanie węgla aktywowanego.

KOMPOZYCJA

LOPERAMID: 2 MILIGRAMY - CHLOROWODOREK